على اكبر نفيسى ( ناظم الأطبا )
108
فرهنگ نفيسى ( فارسى )
شدن هر يك از پنج سياره يعنى عطارد و زهره و مريخ و مشترى و زحل در زير شعاع شمس بواسطهء اجتماع در برج واحد . و باصطلاح طب مرضى كه در پوست انسانى از برخورد آتش و ديگر چيزهاى سوزان مانند آب جوش و جز آن بروز مىكند . احترام ( ehter m ) م . ع حرمت داشتن . احترام ( ehter m ) ا . پ - مأخوذ از تازى - اكرام و تكريم و تعظيم . و بزرگوارى و عزت و جلال و توقير و حرمت . و حكام ذوى الاحترام : آنهائى كه حرمت و توقير شام لازم و كوچكى و فروتنى نسبت به آنها سزاوار . احتزاز ( ehtez z ) م . ع بريدن . احتزاك ( ehtez k ) م . ع احتزك بالثوب احتزاكا : درپوشيد جامه را و به خود پيچيد آن را . احتزام ( ehtez m ) م . ع احتزم الفرس : تنگ بسته شد آن اسب . و احتزم الرجل : ميان در بست آن مرد . احتزان ( ehtez n ) م . ع اندوهگين شدن . احتساء ( ehtes ' ) م . ع چون واوى باشد يق احتسى المرق : آشاميد شوربا را اندك اندك و بمهلت . و چون يائى بود يق احتسى حسى يعنى حسى كند و بيرون آورد آب از ميان ريگ . و احتسى ما فى نفسه : دانست ما فى الضمير او را و آزمود . احتساب ( ehtes b ) م . ع احتسب فلانا : شماره كرد فلان را . و آزمود آنچه در نزد وى بود . و احتسب بكذا اجرا من عند الله : چشم داشت از خداى مزد و ثواب را . و احتسب عليه : نهى منكر كرد او را . و هرگاه بميرد پسر يا دختر كسى اگر بزرگ باشد مىگويند احتسب فلان ابنه و ابنته و اگر كوچك بود مىگويند افترط فلان . و احتسب الرجل اى انتهى . احتساب ( ehtes b ) ا . پ - مأخوذ از تازى - ادارهء بلديه و ادارهء تنظيف شهر . و عملهء احتساب : كسى كه كوچهها را آب و جارو مىكند . احتسال ( ehtes l ) م . ع . احتسل احتسالا : شكار كرد بچهء سوسمار را كه از بيضه برآمده بود . احتشاء ( ehtec ' ) م . ع احتشى الشئى احتشاء : پر گرديد آن چيز . و احتشت الحشية و بالحشية : در خود پيچيد آن زن حشية را . و نيز احتشاء : پنبه در خود گرفتن حائض . احتشاب ( ehtec b ) م . ع احتشب القوم احتشابا : گرد آمدند آن قوم . احتشاد ( ehtec d ) م . ع احتشد القوم احتشادا : گرد آمدند آن قوم براى معاونت . و فورا حاضر آمدند بر آواز . و مجتمع شدند بر كارى . احتشار ( ehtecr ) م . ع بزرگ سر شدن . و احتشر فى رأسه ( مجهولا ) : كلان سر گرديد . احتشاش ( ehtec c ) م . ع احتش الحشيش احتشاشا : جست و فراهم آورد آن حشيش را . احتشام ( ehtec m ) م . ع بخشم آوردن . و احتشم منه و عنه : شرم داشت از وى . احتشام ( ehtec m ) ا . پ - مأخوذ از تازى - شأن و شكوه و بزرگى و حشمت و شوكت و عظمت و بزرگوارى و جاه و جلال . و اميرى با احتشام : اميرى كه خداوند خادمان و حشم بود . احتصاد ( ehtes d ) م . ع . احتصد الزرع احتصادا : درود آن كشت را با داس . احتصار ( ehtes r ) م . ع حصار و پالان بر شتر بستن . احتصان ( ehtes n ) م . ع پناه گرفتن و پناه داده شدن . و محفوظ بودن . احتضاء ( ehtez ' ) م . ع احتضا النار احتضاء . افروخت آن آتش را . و گشاد آن را تا زبانه زند . احتضار ( ehtez r ) م . ع شهرى شدن مردم . و دويدن اسب . و احتضر فلان : حاضر شد فلان . و احتضره الهم . حاضر كرد او را همّ ( لازم و متعدى ) . و احتضر ( مجهولا ) : حاضر شد او را مرگ . احتضار ( ehtez r ) ا . پ - مأخوذ از تازى - حالت جان كندن و هنگام مرگ . احتضاض ( ehtez z ) م . ع احتضضت نفسى احتضاضا . خود را قاصر شمردم . احتضان ( ehtez n ) م . ع احتضن الصبى احتضانا . در برگرفت آن كودك را . و دايگى كرد و پروريد آن را . و احتضن فلانا عن حاجته : بازداشت فلان را از حاجت خود . احتطاب ( ehtet b ) م . ع احتطب احتطابا : هيمه جمع كرد . و هيمه كشيد براى كسى . و احتطب عليه فى الامر : رديف او گشت در آن كار . و احتطب المطر : بر كند آن باران بيخهاى درخت را . و احتطب البعير . چريد آن شتر هيزم ريزهها را . احتطاط ( ehtet t ) م . ع . كم كردن . و از بالا به زير آوردن . و افكندن . احتظاء ( ehtez ' ) م . ع احتظى احتظاء : بهرهمند و دولتى شد . احتظار ( ehtez r ) م . ع احتظر احتظارا : حظيره ساخت براى خويش . احتفاء ( ehtef ' ) م . ع . چون ممهوز باشد يق احتفا الحفا : بركند بر ذيرا از بيخ . و كذلك